Dydd Gwyl Dewi ym Merthyr Tudful / St David’s Day in Merthyr Tudful

Nes i ymweld â Merthyr Tudful ar Ddydd Gwyl Dewi, er mwyn mynd i ddiwrnod agored TyCoch – RedHouse, canolfan gelfyddydol newydd sydd wedi’i lleoli yn Hen Neuadd y Dre. Agorwyd yr adeilad am y tro cyntaf ym 1896, ond fe ddisodlwyd y lle fel Neuadd y Dre yn yr 1980au ac erbyn diwedd y ganrif ddiwethaf, ‘roedd yr adeilad wedi ei esgeuluso a’i gamdrin yn ddidrugaredd  – pan yn  glwb nos, fe’i peintiwyd yn borffor, pinc syfrdan, leim ac asid felyn chwydlyd!

Ar ddechrau mileniwm newydd, cafodd yr adeilad ei adael yn wag, yn ddiffaith ac yn diriogaeth i gigfrain, cocrotsis a llygod mawr yn unig. Ond yn dilyn cynllun cyfalaf gwerth £8m i’w ailddatblygu, ar Fawrth 1af 2014 agorwyd drysau Hen Neuadd y Dre i’r cyhoedd unwaith eto.

Image

Wrth gyrraedd y neuadd o’r cefn, braf oedd mynd rownd y gornel a gweld y fricsen goch, y terracota a’r tywodfaen wedi eu glanhau a’u hadnewyddu, a blaen yr adeilad yn disgleirio yn yr haul prin.   Calonogol iawn hefyd oedd gweld criw o bobl y dref – dim golwg o bwysigion yn eu plith – yn disgwyl yn eiddgar i gael mynediad i’w canolfan newydd nhw. A phan groeson ni’r mosaic hanesyddol – ‘y Ddraig Goch a Ddyry Cychwyn’ – a chamu dros y rhiniog, ni chawsom ein siomi. ‘Roedd côr o bobl ifanc lleol yn canu wrth i’r dorf araf esgyn y grisiau a theithio fel un o gwmpas yr ystafelloedd ar eu newydd wedd. Rhaid dweud bod trefniadau’r diwrnod agored yn wych ac yn llwyddiant ysgubol.  ‘Roedd y staff dan deimlad ac wrth eu boddau bod cynifer o’r drigolion y dref wedi ymweld â’r adeilad a bod eu hymateb yn bositif ac o’r galon

Gyda thaflenni Lleisiau o Lawr y Ffatri / Voices From the Factory Floor dan fy nghesail, llwyddais gael gair gyda Chris Coppock, cyfarfwyddydd y ganolfan.  Yn nghanol ei lwyddiant ef a’i dîm, dangosodd ddiddordeb hael a brwdfyrydig yn ein prosiect ni. Cefais arddangos y taflenni yn y dderbynfa, ac estynodd Chris wahoddiad i ni ddod a’r arddangosfa i oriel y ganolfan rhywbryd yn y dyfodol, yn dibynnu ar argaeledd y gofod wrth gwrs.

On St David’s Day, I went to Merthyr Tudful for the opening and open day of RedHouse – TyCoch, a new arts complex situated in the Old Town Hall.  The building was first opened in 1896.  By the 1980s however it lost it’s status as the functioning town hall and the end of the century saw the old building mercilessly abused – its last incarnation, a loud garish nightclub, cruelly painted purple, lime green, shocking pink and a retching acid yellow! It was then thoughtlessly abandoned, gutted and left on its knees to die, territory only for ravens, rats and cockroaches. However following an extensive £8M capital redevelopment programme on March 1st 2014 the building would once more open its doors to the public.

Now, approaching the building from the back, I turned the corner to see the revived red brick, terracotta and sandstone Town Hall for the first time since its reincarnation. Bathed in rare warm sunshine, it welcomed its eager citizens.  It was truly pleasing to see a queue of townspeople – not a dignitary in sight! – waiting to enter their new centre!. 

Image

And when we all crossed the historic mosaic – ‘y Ddraig Goch a Ddyry Cychwyn’ – and stepped inside, we were not to be disappointed.  A young people’s choir serenaded the slow moving throng up the stairs and around the beautifully renovated hallway, atrium and various sympathetically restored rooms. The open day was obviously a massive success, the tone set was just right and the hard working staff were emotional and totally overwhelmed by the amount of people who’d turned up, and by the public goodwill and positive responses. It was a truly heart warming experience.

Armed with Lleisiau o Lawr y Ffatri / Voices From the Factory Floor leaflets I managed to have a quick word with a stunned Chris Coppock, the director of RedHouse.  In the middle of his and his team’s great achievement, he was kindly interested and enthusiastic about our project, allowing me to place our leaflets in the reception area.  He also invited us to take any future exhibition to the new gallery in the complex – subject to the availability of the space of course.

Catrin

Advertisements

First volunteers interviews in the North/Cyfweliadau cyntaf gan wirfoddolwr yn yn Gogledd

This is also the first  post from the north Wales contingent! Last week, while I was down at the project’s third progress meeting in Swansea, Helen Elis from Minffordd – right next door to Pormeirion, well almost – interviewed two ladies who worked at Cooke’s Explosives in Penrhyndeudraeth – Peggy Lloyd Williams and Susie Jones. Both women are in their early nineties, but both gave very lively and exhaustive interviews and, in the case of Susie, lots of really nice photographs too.

I’ve been busily contacting interviewees in Ynys Môn this week, whom I hope the volunteers in that area will be interviewing in May, following the training day planned for the second week of May, date to be confirmed in due course.

Till next time . . .

Mae hyn hefyd  y post cyntaf o Gogledd Cymru! Yr wythnos ddiwethaf, pan oeddwn i lawr yn y trydydd cyfarfod cynnydd y prosiect yn Abertawe, Helen Elis o Minffordd –  drws nesaf i Pormeirion, wel bron – oedd wrthi yn cyfweld â ddwy fenyw a oedd yn gweithio mewn Ffatri Cookes ym Mhenrhyndeudraeth – Peggy Lloyd Williams a Susie Jones. Mae’r ddwy wraig yn eu nawdegau cynnar, ond wnaeth y ddwy ohonynt roi cyfweliad fywiog a thrwyadl iawn ac, yn achos Susie, llawer o luniau neis iawn hefyd.

 Dw i wedi  bod yn cysylltu â rhai menywod yn Ynys Môn yr wythnos hon, yr wyf yn gobeithio y bydd y gwirfoddolwyr yn yr ardal honno yn cyfweld â nhw ym mis Mai, ar ôl y diwrnod hyfforddiant a gynlluniwyd ar gyfer yr ail wythnos mis Mai,, dyddiad i’w gadarnhau maes o law.

Tan y tro nesaf . . .

Kate